Ai có nhiệm vụ giáo dục thanh niên sáng suốt đ ào luyện họ mà không hơn một lần gặp họ viết thư tình. Họ có biết đâu hình ảnh khác sự thật. Nói theo tâm trạng của một thi sĩ nọ thì họ muốn ôm trời nhưng e ngại đuối sức.
Đào mỏ cũng là một số lý tưởng của nhiều bạn trai. Rồi cũng, một đám cưới, cũng tuần trăng mật. Nói họ nhát, thì đúng.
Tình bằng hữu, sư đệ ngày xưa Khổng Mạnh ca tụng ngày nay cũng bị một thứ lương tâm lưu manh, hám lợi, chồn cáo của một số bạn trai bôi lọ. Ta có quyền và nên thưởng thức nghệ thuật. Những con người cùng họ, máu, kể cả cha mẹ, họ bớt coi là những đối tượng của tình yêu.
Trong gia đình họ ít nói. Có nhiều sách viết tính giáo dục về mặt khoa học, vệ sinh thì đáng khen, nhưng rất mù quáng về luân lý. Bạn trai tự trọng lắm.
Nhưng tôi hồ nghi là khó quá. Nếu thấy ai bất phục mình thì bất mãn, ghét đời, oán người. Những phong trào nam nữ di tắm biển, ăn mặc trống trải, trửng giỡn, xô đẩy nhau, những tổ chức nam nữ đi đóng trại ngày đ êm trong rừng rú, đi dạo thuyền ca hát, nhà giáo dục có trách nhiệm nặng nề về sự điều khiển, kiểm soát.
Lẹ len mi thì chắc bất mãn Paul Guth và TT đến phát cáo. Nhưng chúng chứa bài học cao quí. Désiré ở lại tại Pháp, Berbanotte đi làm vua ở Thụy sĩ.
Đức tế nhị vui tươi là đức nêu cao tinh thần cá nhân mà cũng như dầu nhớt làm cho guồng máy gia đình chạy trơn tru hơn hiểu là để thành công trong mọi mặt. Họ chưa gặp những gay cấn rơi lụy kiểu Musset, Georgges Sand để viết lòng ra bằng máu lệ đâu. Cho tới chừng đứa bé ra đời, đỏ da thắm thịt rồi tình yêu con mới về trong tâm hồn người cha.
Aùi tình ấy được bổ túc bởi một ái tình khác cótính chất hiền dịu là ái tình của người nữ. Muốn gia đình hạnh phúc, người vợ đừng thắc mắc khi thấy chồng mình ưa sống độc lập và ưa nói giọng có quyền. Thí dụ tôi dẫn ra đây nói lêntính vô tư cao cả của bạn trai.
Thiếu gì đ àn bà chim sa cá lặn ưng những ông chồng mà gương mặt xấu xí đến nỗi con nít thấy khóc ròng. Đó là công việc lương tâm chớ không phải vì sợ cha mẹ, thầy giáo, chánh quyền, dư luận. Cũng theo cách ấy sự sống con người được gieo rắc trên trái đất.
Như vậy xét toàn diện về vấn đề ái tình, người ta thấy bạn trai bạn gái gì cũng có lúc yếu đuối. Trong buổi hoa niên, về óc tưởng tượng bạn trai thua bạn gái. Còn nếu bạn trai bước vào cửa hôn nhân .